PLATIN – gizemli beyaz metal

Platin elementlerin peryodik sisteminde 78. elementtir. Kimyasal sembol Pt, Platina adından türetilmiştir. Platin ağır ama yumuşak ve korozyona büyük ölçüde dayanıklı bir metaldir ve platin metaller adı verilen bir gruba dahildir (osmiyum, iridium, rutenyum, rodyum ve paladyum gibi)

Platin bugün de “yeni bir metal” olarak tanımlansa da bu metalin tarihi düşünülebildiğinden çok daha eskidir. Milattan yaklaşık 3000 yıl önce, hem İnkalar hem de İspanyollar platin metalleri biliyorlardı. Hatta İspanyollar platini 18.yüzyılın sonlarında “ham” altın sandılar ve altın arayıcıları bunları akarsulara geri attılar. Bu ise sahte altıncıların yolunu açtı, çünkü platinin ağırlığı ve özellikleri altının aynısıydı, sadece altın sarısı parlaklığı eksikti. Bunun üzerine İspanyol hükümeti kaçakçılık ve sahtekarlığı önlemek için o ana kadar bulunmuş olan platinin denize gömülmesini emretti ve ayrıca bu metalin ihracatını da yasakladı.

Bugün platin vazgeçilemez bir metal olup çok çeşitli alanlarda kullanılır. Mücevher endüstrisinin yanında otomobil endüstrisinde de ciddiye alınacak bir rol oynamaktadır. Ancak yatırımcıların arasında da bu beyaz beyaz parlayan metali beğenenler artmaktadır.

» Platin ürünlerimiz için tıklayin!

Arz ve talep

Platin çok nadir bulunan bir metaldir. Altından 30 kez daha az bulunur ve yeraltı ocağından çıkarılır. Harika fiziksel özelliklerinden dolayı bilhassa otomobil endüstrisinde katalizatörlerde kullanılır. Bu değerli metalin yüksek miktarlarda kullanılması atık gaz değerlerinin daha da düzeltilmesine yol açar. Atık gazlar yönetmeliğinin gittikçe sertleştiği göz önünde bulundurulursa platin ve paladyumun payının git gide arttığı görülür.

Platin kaynakları çok nadirdir ve ayrıca yeryüzüne eşitsiz yayılmıştır. En büyük üretici ülke olan Güney Afrika’da üretim 2009 yılında az ölçüde yükselmiş olsa da eskiden de olduğu gibi çıkarım sırasında ortaya problemler de çıkmaktadır. Eskimiş maden ocakları, artan üretim giderleri, Güney Afrika Rand’ındaki dalgalanmalar ve personel yetiştirmenin yüksek masrafları metal çıkarımına negatif etki yapmaktadır. Buna bir de altyapıya eksik yatırım yapılmasından dolayı ortaya çıkan maden ocaklarına elektrik sağlanması ile ilgili problemler eklenmektedir. Eskimiş elektrik ağları ve kömürün azalması ve aynı zamanda artan genel elektrik ihtiyacı madenlere yeteri kadar elektrik sağlanamamasına yol açmıştır.

Arzın dörtte üçten fazlasını sağlayan Güney Afrika, arz tarafında hakim pozisyondadır. İkinci büyük platin çıkarıcısı Rusya’nın ise sadece %12’lik bir payı bulunmaktadır. Bu pay özellikle platinin nikel üretimi sırasında yan ürün olarak kazanılması sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Ödeme aracı olarak platin

Platin ödeme aracı olarak önemli bir rol oynamamıştır. Sadece Rusya’da Çar Nikolay Pavloviç zamanında (1825’den 1855’e kadar) platin ödeme aracı olarak kullanılmıştır. Ural’ların zengin kaynaklarından çıkan beyaz metal aslında sadece değeri daha az olan altın yerine kullanılmıştır. Ancak 1845 yılında yabancılar bu değerli maden için altından daha fazla ödemeye razı olunca platinden para basmaya son verilmiştir.

Platin fiyatı nasıl oluşur?

Platin de adil fiyatını arz ve talep aracılığıyla bulmaktadır. Değerli madenlerin fiyatları hergün dünyanın finans piyasalarında belirlenmektedir. Geçmişte hisse senetleriyle hammadde tahvilleri arasında negatif bir ilişki kanıtlanmıştır. Hisse senedi piyasalarının güçlü olduğu zamanlarda hammadde fiyatları düşmüştür. Ancak huzursuz zamanlarda ve çalkantılı hisse senedi piyasaları sırasında yatırımcılar değerli metaller gibi reel değerlere giden yolu aramışlardır.

Platinin fiyatı gümüş ve altında olduğu gibi serbest piyasada fiyatının sabitleştirilmesiyle belirlenir. Bu işlem telefonda gerçekleştirilir. Sabitleştirme işlemi (fixing) her borsa gününde iki kez Londra Platin & Paladyum piyasasında yapılır. Bunun dışında New York platin için önemli bir ticaret merkezidir.

Platin fiyatını çok çeşitli faktörler etkiler:

  • ABD dolarının güncel kuru (platin ticareti ABD Dolarıyla yapılır)
  • Platinin yan ürün olarak çıktığı metallerin fiyat gelişimi ve çıkarım kotaları
  • Arz ( öncelikle Güney Afrika) & Talep (özellikle mücevher ve otomobil endüstrisi
  • Dünya ekonomisinin dönemleri
  • Politik huzursuzluklar
  • Dünya çapında mevcut stoklar

Yatırım olarak platin

Platin yerkabuğunda altından çok daha ender bulunur. Şu ana kadar çıkarılmış olan platin tipik bir oturma odasında yer bulabilir. Aynı zamanda platinin kullanım alanları altınınkinden çok daha fazladır. Tahminlere göre kullanılan her beş nesneden biri platin içerir ya da üretilmesi için platin gereklidir. Bu beyaz metal özellikle katalizatör üretimi için çok önemlidir. Ayrıca ateşe dayanıklı materyallerin üretiminde platininin önemi büyüktür. Platin yaklaşık 1700° C ısıdan sonra eridiğinden bu hammaddeden yapılan kap ve karışımlar laboratuvarlarda kullanılır. Platinin kullanıldığı diğer önemli bir alan da tıptır. Platin insan vücudunda savunma reaksiyonlarını harekete geçirmediği gibi kalıcı zararlar da vermez. Bu hammaddenin alerji yaptığı da bilinmemektedir. Bu bakımdan platinden protezler ve insani organları destekleyen veya onların yerini alabilen elektrik kontakları üretilebilmektedir. (örneğin kalp pili, subkutan işitme cihazları) (Kaynak:http://www.beyars.com/de_platin-kullanımı.html).

Platin bugün otomobil ve mücevher endüstrisinin yanında yatırımcıların da büyük beğenisini kazanan bir metaldir. Külçelerin yanı sıra platin paralar da çok talep görmektedir. Fiziki ETF’lerin talebi de son yıllarda büyük ölçüde artmıştır. Avrupa büyük bir farkla yatırım talebinin başını çekmektedir. 2009’da yatırımcılar 355.000 ons platin talep etmişlerdir. Sırayı 170.000 onsla Japonya ve 100.000 onsla Kuzey Amerika takip etmektedir.

Burada önemli bir satın alma nedeni sadece ekonomik önem değil, aynı zamanda artan enflasyon korkusudur. Ayrıca maden ocakları kısmen kötü altyapılarından dolayı üretim aksaklıklarına uğramakta ve fiyatların artmasına neden olmaktadır. Bu arada 1980’li yıllar fiziki platin talebinin doruk noktasını oluşturmaktadır. Güney Afrika’da hüküm süren ırkçılık rejimine karşı çıkan olaylar çerçevesinde üretimde dar boğazlara girme korkusundan dolayı fiziki külçe ve paraların satışları 1988 yılında 630.000 ons ile mutlak zirveye ulaşmıştır (Kaynak: Johnson Matthey, 2010).

Bunları biliyor muydunuz...
  • Bir yüzük (bir ons) yapabilmek için en azından 2 ton (10 ton) maden cevheri bulmak gerekir
  • Platinum adı İspanyolca “Platina” kelimesinden gelir ve aşağı yukarı “küçük gümüş” anlamına gelir
  • ABD İkinci Dünya Savaşı sırasında platini stratejik metal ilan etmiş ve askeri olmayan her türlü kullanımını yasaklamıştır.
  • Bir gram platinden 2 kilometre uzunluğunda tel çekilebilir
  • Platin plağın içinde platin yoktur, plak plastiktendir ve gümüşle kaplanmıştır
Icon Shop
Metal mağazası
Yatırımınız bu kadar hızlı ve güvenilir oldu.